الگوی نظری احمد کسروی در تاریخ تحولات اجتماعی-سیاسی ایران
کد مقاله : 1057-POLITICALAWARD
نویسندگان
علی میرزاخانی *
دانشجوی دانشگاه تهران
چکیده مقاله
از مسائل مهم پژوهش در جامعه‌شناسی تاریخی ایران، استخرلج طرح‌های نظری مورخانی است که از چارچوب‌های نظری بهره برده و یا دست‌کم، آثار خود را تا میزانی به چنین طرحواره‌هایی نزدیک ساخته‌اند. احمد کسروی، تاریخنگار و فعال اجتماعی عصر قاجار و پهلوی نیز دارای چنین جایگاهی است. وجوه چندگانه‌ی جایگاه کسروی در تاریخ ایران بعنوان یک منتقد اجتماعی و روشنفکر مشروطه‌خواه علاوه بر تاریخ‌نگاری، بر اهمیت میراث او می‌افزاید و با توجه به همین لایه‌های گوناگون است که می‌توان برای تاریخ‌نگاری‌اش، چشم‌اندازی مختص به او را متصور شد.
کسروی چه طرح و الگوی نظری در تاریخ‌نگاری تحولات اجتماعی و سیاسی ایران دارد؟ چه مفاهیمی عناصر اصلی این الگو را تشکیل می‌دهند؟ این الگو از چه بستر انضمامی زمانه‌ی کسروی و دغدغه‌های خاص وی برمی‌خیزند؟ کسروی چه تبیین و تجویزی برای دولت و جامعه ایران طبق تلقی‌اش از اهمیت تاریخ دارد؟ رویکرد او به تاریخ‌نگاری جدید غرب بویژه آثار شرق‌شناسان چیست؟
دغدغه‌ اصلی کسروی در طرح نظری‌اش از تاریخ ایران، بیشتر به دو مؤلفه تنوع و چندگانگی‌های جامعه ایران بمثابه مخل وحدت ایران و همچنین لزوم تجدد ایران اشاره دارد. در این مقاله، ذیل توجه به این دغدغه، رویکرد کسروی به تاریخ، دولت و جامعه و نهایتا الگوی نظری‌اش در تاریخ‌نگاری ایران به همراه نقد آثار شرق‌شناختی، نتیجه‌گیری می‌شود.
کلیدواژه ها
احمد کسروی، الگوی نظری، وحدت و روشنگری ایران، شرق‌شناسی، مشروطیت.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی