علل مهاجرت نخبگان ایرانی و آسیب‌های سیاسی و اجتماعی آن
کد مقاله : 1078-POLITICALAWARD
نویسندگان
محمدصادق دانشجو *
خیر
چکیده مقاله
مهاجرت نخبگان ایرانی در دهه‌های اخیر به یکی از جدی‌ترین چالش‌های توسعه‌ای کشور تبدیل شده است. مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی و اسنادی، به بررسی جامع علل مهاجرت نخبگان و پیامدهای سیاسی و اجتماعی آن می‌پردازد. بر اساس داده‌های رسمی و مطالعات دانشگاهی، سالانه بین ۱۵۰ تا ۱۸۰ هزار نفر از نیروهای تحصیل‌کرده کشور را ترک می‌کنند؛ روندی که زیانی معادل ده‌ها میلیارد دلار برای اقتصاد ملی به‌دنبال دارد. در این پژوهش، چهار دسته اصلی از عوامل مهاجرت شناسایی شده‌اند: نابرابری‌های اقتصادی، محدودیت‌های سیاسی، فشارهای اجتماعی–فرهنگی، و کاستی‌های نظام علمی و پژوهشی. مقاله نشان می‌دهد که این عوامل نه‌تنها به‌صورت مستقل، بلکه در تعامل با یکدیگر، موجبات بی‌اعتمادی نخبگان به چشم‌انداز آینده و تصمیم به ترک کشور را فراهم می‌کنند. در ادامه، پیامدهای این پدیده برای حکمرانی، جامعه مدنی، توسعه اقتصادی، سرمایه انسانی و امید اجتماعی بررسی می‌شود. یافته‌ها حاکی از آن‌اند که تداوم مهاجرت نخبگان، نه‌فقط به معنای از دست رفتن سرمایه علمی، بلکه نشانه‌ای از اختلال در رابطه دولت و نخبگان و کاهش ظرفیت اصلاح‌پذیری در نظام سیاسی است. در پایان، بر ضرورت تغییرات ساختاری برای حفظ و بازگشت نخبگان تأکید شده است.
کلیدواژه ها
مهاجرت نخبگان، نپوتیسم، ناکارآمدی نهادی، سرمایه اجتماعی، دیاسپورا
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر