تحلیل فرهنگی - سیاسی انتخابات چهاردهمین دوره ریاست‌جمهوری ایران: مطالعه موردی رأی‌آوری مسعود پزشکیان از منظر سازه‌انگاری اجتماعی
کد مقاله : 1092-POLITICALAWARD
نویسندگان
بهروز رئیسی دهکردی *
دانشجو
چکیده مقاله
این پژوهش با هدف تحلیل چهاردهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری ایران، به بررسی ابعاد اجتماعی، فرهنگی و سیاسی انتخاب دکتر مسعود پزشکیان به‌عنوان رئیس‌جمهور منتخب می‌پردازد.این تحقیق برخلاف رویکردهای تک‌بعدی اقتصادی، بر نقش گفتمان‌های فرهنگی و سیاسی، نهادها، رسانه‌ها، بافت اجتماعی و هویت‌های جمعی در شکل‌گیری این انتخاب تمرکز دارد. چارچوب نظری پژوهش مبتنی بر نظریه سازه‌انگاری اجتماعی است که بر ساخته‌شدن واقعیت‌های سیاسی و اجتماعی را در بستر تعاملات گفتمانی و اجتماعی تأکید دارد. در این چارچوب، مفاهیمی چون قدرت، هویت، مشروعیت و انتخاب سیاسی به‌عنوان برساخته‌های اجتماعی تحلیل می‌شوند.
روش تحقیق، توصیفی - تحلیلی است و از رویکردی چندبعدی شامل تحلیل تاریخی، اجتماعی، روان‌شناختی و رسانه‌ای بهره می‌گیرد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که پیروزی پزشکیان نتیجه تعامل عوامل متعددی از جمله سرمایه نمادین، هویت‌های قومی و مذهبی، انتقادات از وضع موجود، گفتمان عدالت‌خواهی، حمایت رسانه‌های اصلاح‌طلب و سیاست‌گذاری نهادهای نظارتی بوده است.
در این میان، نقش رسانه ها و شبکه‌های اجتماعی در هویت‌سازی سیاسی، حمایت اقوام و اقشار ناراضی، و اجماع ناگهانی اصلاح‌طلبان پس از رد صلاحیت دیگر نامزدها، از عوامل مؤثر در جلب آرای مردمی به شمار می‌آیند. همچنین، ویژگی‌های شخصیتی پزشکیان و تصویرسازی رسانه‌ای از او به‌عنوان گزینه‌ای ضد فساد، منتقد وضع موجود و حامی اصلاحات، جایگاه او را تقویت کرد. در نهایت، این تحقیق نشان می‌دهد که انتخابات ۱۴۰۳ را باید در پیوند با تحولات گفتمانی و اجتماعی ایران درک و تحلیل کرد.
کلیدواژه ها
انتخابات ریاست جمهوری ایران، مسعود پزشکیان، گفتمان‌های فرهنگی و سیاسی، سازه‌انگاری اجتماعی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی