تحلیل کارآمدی سیاست های خانواده محور ایران با تمرکز بر قوانین 1399 و 1400

کد مقاله : 1129-POLITICALAWARD

نویسندگان

مریم امینی کوچکسرایی * وزارت علوم تحقیقات

چکیده مقاله

نهاد خانواده در نظام ایران، جایگاهی بنیادین دارد و از آن به‌عنوان هسته اصلی تربیت انسان و شکل‌گیری جامعه اسلامی یاد می‌شود. در راستای تحقق این جایگاه، سیاستگذاران ایرانی طی سال‌های اخیر کوشیده‌اند با تدوین و تصویب قوانین حمایتی از تزلزل این نهاد جلوگیری کرده و مسیر تحکیم آن را هموار سازند. از جمله مهم‌ترین این قوانین می‌توان به قانون حمایت خانواده مصوب 91 ، قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب 400اشاره کرد که به‌عنوان ابزارهای حقوقی سیاستگذاری عمومی، اهداف کلانی مانند کاهش نرخ طلاق، تسهیل ازدواج، حمایت از فرزندآوری، و تقویت بنیان خانواده اسلامی را دنبال می‌کنند. پژوهش در پی آن است که ضمن تحلیل محتوای این دو قانون، میزان کارآمدی آن‌ها را در تحقق اهداف مذکور ارزیابی نماید. در همین راستا، بر مبنای اسناد بالادستی همچون سیاست‌های کلی خانواده 95، و با استفاده از داده‌های آماری منتشرشده از سوی مرکز آمار ایران، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی و سایر نهادهای رسمی، به بررسی وضعیت اجرای این سیاست‌ها در حوزه‌های مختلف می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که علی‌رغم وجود ظرفیت‌های قانونی مطلوب، موانعی چون نبود هماهنگی بین‌نهادی، عدم نظارت مؤثر، ضعف در فرهنگ‌سازی اسلامی، و نگاه صرفاً جمعیت‌محور به خانواده، مانع از تحقق کامل اهداف شده‌اند. مقاله با تأکید بر آموزه‌های فقهی و دینی در چارچوب مبانی اسلامی نظام حقوقی ایران، پیشنهادهایی همچون بازنگری در سازوکارهای اجرای قوانین، توجه به نقش فرهنگی خانواده، تقویت حمایت‌های معیشتی از زوجین، و بهره‌گیری از ظرفیت‌های حوزه و دانشگاه در بازتولید گفتمان اسلامی خانواده را برای بهبود روند سیاستگذاری‌های عمومی ارائه می‌دهد.

کلیدواژه ها

نهاد خانواده، سیاستگذاری عمومی، قانون حمایت خانواده، قانون جوانی جمعیت، مبانی اسلامی

وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی