| تحلیل دیپلماسی سایبری از منظر مکاتب روابط بینالملل |
| کد مقاله : 1147-POLITICALAWARD |
| نویسندگان |
|
مهدی یادگاری *1، نسترن محمدحسینی2 1دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی 2دانشگاه تهران |
| چکیده مقاله |
| با ظهور فضای سایبری به عنوان عرصهای جدید در تعاملات بینالمللی، مفهوم قدرت و الگوهای کنش متقابل دولتها دگرگون شده و دیپلماسی سایبری، سازوکاری محوری برای مدیریت این فضای چندلایه مطرح شده است. مطالعه حاضر با اتخاذ روش کیفی-تحلیلی و بهرهگیری از رویکرد چندنظریهای به واکاوی دیدگاههای مکاتب اصلی فکری-فلسفی روابط بینالملل درباره دیپلماسی سایبری میپردازد. بررسی ادبیات موضوع نشان میدهد که رئالیسم، دیپلماسی سایبری را ابزاری برای تأمین امنیت و افزایش قدرت دولتها میبینند؛ اما از منظر لیبرالیسم، این پدیده فرصتی برای همکاریهای بینالمللی، نهادسازی و توسعه هنجارهای مشترک در فضای سایبر است. سازهانگاری بر نقش هنجارها، هویتها و برساختهای اجتماعی در شکلگیری برداشتها و تعاملات سایبری تأکید دارد؛ در حالی که نظریههای انتقادی به ضرورت توجه به ابعاد انسانی و عدالتمحور در امنیت سایبری میپردازند. مطالعه حاضر نشان میدهد که هیچیک از مکاتب فکری روابط بینالملل به تنهایی از ظرفیت تبیین جامع پیچیدگیهای ذاتی دیپلماسی سایبری برخوردار نیستند و کشورها در عمل ترکیبی از رویکردها را اتخاذ میکنند. همچنین ویژگیهای فضای سایبری -ماهیت چندبعدی و همواره در حال تحول، تعامل بازیگران دولتی و غیردولتی و تنش بین حاکمیت ملی و فراملی در این فضا- لزوم بهکارگیری رویکردی ترکیبی و چندنظریهای را به وضوح نشان میدهد. این مطالعه با ایجاد چارچوبی تحلیلی-سیستمی، امکان واکاوی نظاممند تعاملات بازیگران بینالمللی در فضای سایبری را فراهم میسازد. چنین رویکردی میتواند نقطه شروع نظری و عملی مناسبی برای طراحی راهبردهای یکپارچه در مواجهه با چالشهای سایبری، توسعه مکانیسمهای حکمرانی چندذینفعی و ارتقای همکاریهای بینالمللی در فضای سایبر، مبتنی بر منافع ملی کشور باشد. |
| کلیدواژه ها |
| دیپلماسی سایبری، فضای سایبری، روابط بینالملل، رئالیسم، لیبرالیسم، سازهانگاری، فمنیسم. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |