ارزیابی مفهوم «دموکراسی مطلق» آنتونیو نگری از دیدگاه انتقادی هانا آرنت
کد مقاله : 1158-POLITICALAWARD
نویسندگان
پوریا چهاردهی *1، محدثه تیموری2
1دانشجوی دانشکاه تربیت مدرس، کارشناسی ارشد علوم سیاسی
2دانشجوی دانشگاه تربیت مدرس، کارشناسی ارشد علوم سیاسی
چکیده مقاله
این مقاله با رویکردی تطبیقی، به ارزیابی انتقادی مفهوم «دموکراسی مطلق» در اندیشه‌ی آنتونیو نگری از منظر مفاهیم کلیدی در فلسفه‌ی سیاسی هانا آرنت می‌پردازد. نگری با الهام از خوانشی اسپینوزیستی، دموکراسی مطلق را به‌مثابه فرایندی پویای خلق قدرت جمعی و خودآیینی سیاسی درک می‌کند؛ فرآیندی که بر نفی ساختارهای تثبیت‌شده و تحقق اراده‌ی جمعی در بستری همواره متغیر و بی‌میانجی تأکید دارد. در سوی دیگر، آرنت با تمرکز بر مفاهیمی چون کثرت، فضای عمومی و کنش، نگاهی انتقادی به اتوپیاهای سیاسی دارد و به‌ویژه با هرگونه الگوی از پیش‌تعیین‌شده و ایستا برای سیاست مخالفت می‌کند؛ چراکه آن را عامل محدودیت عمل انسانی و تهدیدی برای آزادی می‌داند. بااین‌حال، آرنت صرفاً منتقد اتوپیاهای سیاسی نیست، بلکه خود نیز به‌مثابه اندیشمندی متعهد به تغییر و رهایی، سیاست را عرصه‌ای برای آغازهای نو، کنش خلاقانه و امکان ساختن جهانی بهتر تلقی می‌کند. این مقاله می‌کوشد با مقایسه‌ی این دو رویکرد، نشان دهد که چگونه مفهوم «دموکراسی مطلق» نزد نگری می‌تواند در پرتو نقد آرنتی از سیاستِ ایستا و نسخه‌نویسی‌های سیاسی، به چالش کشیده شود. در کانون این بررسی، این پرسش قرار دارد که آیا دموکراسی مطلق، با تکیه بر نیرویی جمعی و فاقد ساختار نهادی، در نهایت به شکل دیگری از اتوپیای سیاسی بدل می‌شود که خودآیینی کنشگران را محدود می‌سازد، یا آن‌که می‌توان آن را به‌عنوان بدیلی عملی و رهایی‌بخش برای دموکراسی‌های موجود در نظر گرفت.
کلیدواژه ها
هانا آرنت، اتوپیا، آنتونیو نگری، دموکراسی مطلق، دیستوپیا
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی